Opłata turystyczna – co to oznacza dla Krakowa?

Prezydent Miasta Krakowa od wielu lat zabiega o wprowadzenie opłaty turystycznej, czyli dodatkowej kwoty doliczanej do noclegów osób odwiedzających miasto. Rozwiązanie to mogłoby stanowić dodatkowe źródło dochodów dla budżetu miasta. Podobne opłaty funkcjonują w wielu ośrodkach zagranicznych, gdzie traktowane są jako forma rekompensaty za intensywne korzystanie z miejskiej infrastruktury przez turystów oraz narzędzie zarządzania turystyką w sposób zrównoważony. Pozyskane środki przeznaczane są na utrzymanie przestrzeni publicznej oraz poprawę jakości życia zarówno mieszkańców, jak i odwiedzających.

Obecne przepisy i ograniczenia

W polskim systemie prawnym nie ma obecnie przepisów pozwalających na wprowadzenie typowej opłaty turystycznej. Funkcjonuje natomiast opłata miejscowa, jednak możliwość jej pobierania uzależniona jest od spełnienia określonych warunków dotyczących klimatu. Oznacza to, że nie każda miejscowość może ją wprowadzić.

Kraków pobierał opłatę miejscową w latach 2004–2015. Została ona jednak zniesiona po zmianie przepisów związanych z ochroną środowiska, ponieważ miasto – wraz z obszarem metropolitalnym – nie spełniało wymaganych kryteriów.

Propozycje zmian

W związku z tym Kraków od lat postuluje wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych, które umożliwiłyby pobieranie opłaty niezależnie od warunków klimatycznych. Już
w 2017 roku, z inicjatywy Prezydenta Miasta Krakowa zespół urzędników i prawników krakowskiego Magistratu przygotował projekt zmian obowiązujących przepisów, który Związek Miast Polskich przekazał do organów rządowych.

Zakładał on wprowadzenie opłaty turystycznej opartej na walorach kulturowych
i krajobrazowych oraz odpowiedniej infrastrukturze oraz co istotne – zlikwidowanie kryteriów klimatycznych. Proponowano również, aby całość wpływów trafiała bezpośrednio do budżetu gmin, dzięki czemu rozwiązanie mogło mieć zastosowanie
w skali całej Polski.

Postulat ten był wielokrotnie podnoszony przez prezydentów Krakowa w latach 2023–2025 w wystąpieniach do ministrów Sportu i Turystyki oraz Finansów. 29 listopada 2024 r. podczas spotkania Unii Metropolii Polskich w Krakowie, 12 prezydentów miast, w tym Aleksander Miszalski, Prezydent Miasta Krakowa, podpisało apel do rządu
o pilną zmianę przepisów dotyczących m.in. opłaty miejscowej.

W lipcu 2025 roku Komisja Promocji i Turystyki Rady Miasta Krakowa przygotowała projekt rezolucji skierowanej do Rządu RP, dotyczącej wprowadzenia opłaty turystycznej w polskich miastach.

Na co powinny zostać przeznaczone środki?

Wprowadzenie opłaty turystycznej pozwoliłoby gminom lepiej radzić sobie z rosnącymi wydatkami związanymi z intensywnym ruchem turystycznym. Środki te mogłyby być przeznaczane m.in. na utrzymanie czystości, poprawę bezpieczeństwa, rewitalizację przestrzeni publicznych, a także ochronę dziedzictwa historycznego
i przyrodniczego. Istotnym celem byłoby również wspieranie zrównoważonego rozwoju turystyki i poprawa jakości oferty turystycznej.

Dalsze działania miasta

Władze miasta podkreślają, że wprowadzenie opłaty turystycznej jest ważnym elementem działań na rzecz ochrony dziedzictwa Krakowa i poprawy jakości życia mieszkańców. Dlatego Kraków nadal będzie zabiegać o wprowadzenie przepisów umożliwiających jej pobieranie. Liczymy, że niezwłocznie po uregulowaniu kwestii dotyczących najmu krótkoterminowego na szczeblu państwowym zostaną podjęte działania mające na celu wprowadzeniu opłaty turystycznej.